felsefe taşı

Kuantum Üstünlüğü

Kuantum Üstünlüğü
Şubat 12
10:07 2020

Google’ın üç dakika 20 saniyede gerçekleştirdiği işlem “Kuantum Üstünlüğü” anlamına gelir mi?

Kuantum Bilişim kavramı uzun zamandır gündemde. Kuantum fizikçilerinin ötesinde bilişim dünyasının ilgisini çekmesinin nedeni ise ortaya çıkarabileceği yüksek veri işleme potansiyeli. Bire iki, ikiye üç, üçe sekiz, dörde onaltı, beşe otuziki. Aradaki fark klasik bir bilgisayar ile kuantum bilgisayar arasındaki olası işlem gücüne işaret ediyor. Klasik bilgisayar bir işlemi beş koldan ele alabilirken kuantum bilgisayarın otuziki koldan ele alabilmesi gibi.

2012’de ABD’li teorik fizikçi John Preshkill’in ortaya attığı bir kavram var: Kuantum Üstünlüğü (Quatum Supremacy). Basitçe: Kuantum bilgisayarın yapıp da klasik bir bilgisayarın yapamayacağı bir işlem kapasitesine ulaşılırsa, buna kuantum üstünlüğü deniyor. Öte yandan kuantum bilgisayarların klasik bilgisayarların yerini evrensel anlamda alamayacak olması da kuantum üstünlüğü kavramını bir tür oksimoron haline getiriyor. “Evrensel”den kasıt şu: Tamam kuantum bilgisayarlar yukarıda ifade edilen türden bir işlem üstünlüğüne sahip ama bunu her türlü bilişsel işlemde uygulamak mümkün değil. Ancak belli tür işlemlerde bu üstünlük bir anlam ifade ediyor. Özellikle de paralel işlem yapma gereği duyulan hesaplamalarda. Yoksa bir dosya indirme, sörf yapma ya da internet üzerinde yüksek çözünürlükte bir film izleme gibi gündelik sıradan işlemler sözkonusu olduğunda kuantum bilgisayarların sağlayacağı bir hız avantajı yok.

Geçtiğimiz haftalarda Google’ın bu alanda yaptığı çalışmaları anlatan ve Nature dergisinde yayınlanan bir makaleye göre firma kendi geliştirmiş olduğu Sycamore adlı kuantum bilgisayarı kullanarak klasik bir bilgisayarın on bin yılda yapabileceği bir hesaplamayı üç dakika 20 saniyede gerçekleştirmiş. Bu iki sayı (on bin yıl – üç dakika 20 saniye) arasındaki muazzam farktan dolayı da Google uzmanları bunu “kuantum üstünlüğü”ne erişmek olarak nitelendirmiş.

O arada bir not: Yazılım dünyasında ünlü bir deyim vardır: “Merhaba Dünya” (“Hello World”). Yeni bir programlama dili öğrenen kişilerden ekranda “Merhaba Dünya!” kelimelerini yazacak bir kaç satırlık bir program yazması istenir. Google’ın CEO’su Sundar Pichai de konuyla ilgili değerlendirmesinde bu başarıyı kuantum bilişimin “Merhaba Dünya”sı olarak nitelendirdi.

Makalenin nasıl sızdırıldığı konusunu Cem Say geçen sayıda açıklamıştı. Bu alandaki en büyük firmalardan olan IBM de Google’ın yaptığı “kuantum üstünlüğü”ne ulaşma yorumuna kayıtsız kalmadı. Bazı hususlara nazikçe itiraz etti. Buna göre aradaki farkın çok büyük olması kuantum üstünlüğü anlamına gelmek zorunda değil. Kuantum üstünlüğünden bahsetmek için orijinal tanıma dönmek gerekiyor. Yani “gerçekleştirilemeyecek” olması. On bin yıl çok uzun bir süre ama gerçekleştirilemez demekten kastedilen bu mu? O zaman on bin yıl denirdi!

Buna ek olarak IBM’in yapılan denemede kullanılan modele ilişkin itirazı da var. Aynı kapasitede kendisinin de bir kuantum bilgisayarı olan IBM’e göre farklı bir model kullanılırsa aynı işlem klasik bilgisayarlarla on bin yılda değil sadece iki buçuk günde sonuçlandırılabilir. IBM’in yorumuna göre evet Google’ın yaptığı kuantum bilgisayarlarının potansiyelini göstermek açısından güzel bir deney ama buna “kuantum üstünlüğü”ne ulaşmak demek biraz abartı.

272 kez okundu
Paylaş

İlginizi Çekebilir

  • İhtiyarlara Yer Yok!İhtiyarlara Yer Yok! İnternetin yararlı olduğunu da unutmamalı. Ondan sadece eğlence amacıyla istifade edenler için zor olsa da. Doğrusu internetin yararlı bir araç olduğunun giderek unutulması düşündürücü. […]
  • NöroiktisatNöroiktisat Yirminci asırdaki önemli bilimsel gelişmelerden bir tanesi, matematiksel yöntemlerin sosyal bilimlerde gittikçe artan bir ağırlıkla kullanılmasıdır. On dokuzuncu asırda, karar alma […]
  • Sosyal Medya KanseriSosyal Medya Kanseri Bir kaç hafta içinde öldüren bir kanser mi istersiniz, yıllar içinde yavaş yavaş vücudunuzu ele geçirecek bir kanser mi? Sosyal medyanın son onbeş yılda dijital kültür üzerinde bu denli […]
  • VİRUSVİRUS Sevgili okuyucu, ne yazık ki bu sefer tüm dünyayı yakından ilgilendiren bir konuya bu mesleğin sahibi olarak girmek zorunda hissettim. Çünkü internet bütün avantajlarına rağmen yanlış […]

Sosyal Medyada Takip Edin

Üye Olun

Yazarlar

Kategoriler

Takvim

Haziran 2020
P S Ç P C C P
« May    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930