felsefe taşı

Kabile Zihniyeti ve Birey Olamamak

Kabile Zihniyeti ve Birey Olamamak
Aralık 24
11:32 2021

“Hastalıklı bir topluma iyi eklemlenmiş olmak, sağlıklı olmanın bir ölçüsü olamaz.” Krishnamurti
Klan ya da kavim; geleneksel topluluk, kabile şeklinde tanımlanır. Toplumsal ve ekonomik ilişkilerinde “Sen, Ben, bizim oğlan” sistemi ile hareket eden bir topluluktur. Topluluk içi birbirine sirayet hatta bir anlamda yapışık yaşam had safhadadır. Sürekli sadece aynı topluluk içi ilişki ve teşriki mesai sürer gider. Sevgi sömürüsü her daim yapılıp varsa boş zamanların tamamına el konmak istenir. Gördükleri ve benimsedikleri ezber yaşam sistemi, yeni kuşaklara dayatılır. “Büyüklerimiz de bunu böyle yapardı, bizim zamanımızda…, atalarımız da vs…” şeklinde taarruzlarla bireyin en önemli kimliği yani birey olabilmesi, düşünmesi, sorgulaması, başkalarının değil kendi aklını kullanması elinden alınmak için amansızca çabalanır. Otoriter liderlere ya da lider takımına biat etmek özendirilir. Bu tip ilkel topluluklarda saygı kulluk gibidir, kibarlık değildir. Kul-köle tipi boynu bükük saygı, karanlık feodal zihniyetteki gibi sadece yaşa, etikete ve makamadır, yaşanmışlıktan edinilen deme değildir. Tarikat vari bir yaklaşım ile kişinin hayatının her alanına sirayet söz konusudur. “Bu budur”cu yani dogmatik kör zihniyet mevcuttur. Kavim felsefesinde “Kızım sana söylüyorum, gelinim sen anla” tarzı bıkkınlık veren bir aba altından sopa gösterme taktiği ile yaşam biçimi şiddetle ve durmaksızın dayatılır.

Klan zihniyeti sosyalleşme bahanesini de çok güzel kullanır. Amaç, bir araya gelinince verimli bir birliktelik değildir. Boş vaktin yine benzer şahsiyetlerle doldurulmasıdır. Fiziksel olarak bir araya gelen şahsiyetler, konu futbol sohbeti olunca bir anda kendilerine gelip dikkat kesilirken, sohbet derin mevzulara hasbelkader gelirse ağızları açık şekilde tavana bakıp dalabilirler. Klan ve kabile zihniyeti belli mutlak uyulması gerekli kuralları da bireye zorla uygulatmaya kalkar ve küçük şeylerin peşinde koşarak hayat sürdürülür. Eflatun şöyle diyor: “Küçük şeylere gereğinden çok önem verenler, elinden büyük iş gelmeyenlerdir. ”

Klanımsı yaşamın en önemli özelliklerinden biri üyelerinin birbirine çıkar ilişkisine dayalı bağlılığıdır. Amiyane tabir ile “Bugün sen benim sırtımı kaşı, ben de yarın senin sırtını kaşırım” basit tüccar mantığı ile bir nevi sosyal güvenlik sistemi kurmuşlardır. Klan zihniyetine sahip kişilerde birey olarak değil; sadece bir yığın oluşturduklarında mutlu ve mesut olmak ortak niteliktir. Çoğunluğu boş zamanı değerlendirme, bu zaman diliminde verimli, üretken ve yaratıcı işlere vakit ayırma konusunda zayıftır. Birçoğunun hobileri yoktur. Kendini ve insanlığı geliştirmek için ne yapabileceğini düşünmez. Söylemleri şeklen “Hep bir arada olalım, bir sevgi yumağı olalım, ona dolanıp dünyayı sarmalayalım” iken, ite kaka bir araya toplananlar arasında maalesef yanında ruhunu da getiren kimse yoktur. Ayrıca gelenekçi klan zihniyeti çatık kaşlı, otorite sembolü yaşlı-erkilliği de beraberinde getirir.

Aile mahremiyeti konusunda da bu zihniyet zayıftır. “Ben her şeyimi paylaşırım, gizlim saklım yoktur…” mottosu ile aile içi her konuyu da her ortamda ortalığa saçmaktan çekinmez. Çekinmediği gibi yaşamın her alanında yaptığı gibi “Böyle yapılmalı!” söylemi ile farklı davranışlarda bulunanların boğazına çöreklenir. Klancılar, başkalarının hayatı hakkında atıp tutmak gibi, hatta utanmadan onların yaşamına karışmaya yeltenmek gibi davranışları kendilerine hak görebilirler. “En iyi bildiğim, haddim olmalı!” söylemi klan zihniyetçilere çok uzaktır.

İnsanoğlunun gelişim sürecinde gerilerde kalmış klan, kavim, aşiret, kabile tipi menfaat amaçlı toplulukların bireyleri; ezkaza bir gün yalnız başlarına kaldıklarında ciddi anlamda panikleyip sudan çıkmış balığa dönerler. Klan zihniyeti empatiden (duygudaşlık) yoksundur. Başkalarının ne düşünebileceği onların yerine kendini koyarak düşünebilme bir lükstür. O, atgözlüklü yaşamını kavmi ile birlikte yaşar ve daha kötüsü bunu çevresine dayatmaya kalkar. Asabiyet, bu yaşam biçiminin vazgeçilmez bir parçasıdır. Eşitlik ise söz konusu bile değildir.
İshak Alaton şöyle diyor: “Para ötesi, para-üstü bir konu vardır. Bunu parayla satın alamazsınız. Bunun adı zevk ve keyiftir. Zevk almak, keyif duymak ancak “kültür” ile mümkündür. Yaşlılığınız için biriktireceğiniz kötü gün parası kadar belki ondan da önemli olan bu zevkler ve mutluluklardır. Bunlara sahip olmak ancak kültürle mümkündür. Para kazanmaya emek verdiğiniz kadar kültür edinmeye de emek verin.” “Para harcamak ayrı bir kültürdür.”
Kavim zihniyetinin yolunun sonucu kişi “herkes gibi” olur; oysa aydınlanmış gerçek bir birey “kendisi gibi” olur. “İnsanlar ikiye ayrılır: Mezarlıklara girenler ve ansiklopedilere girenler.” diyor Çetin Altan Üstad. Klan zihniyetinde aile içinde çocuğa bir birey olduğunu hissettirme, saygı gösterme ve onu adam yerine koymak yerine; onu aile büyüklerinin çizdiği yolda yürütmek mevzu bahistir. Klan zihniyeti öyle görmüştür, öyle yaşamalıdır; zincir kırma ihtiyacı yoktur, daha da sağlamlaştırır. Gelişmiş ülkelerde feodal zihniyetin bu anlamsız geri kalmış kalıpları tarihin çöplüğüne birer birer süpürülmektedir. Bu yapıda büyüyen gençler, aileden klan hayatı görürler ve kavim eğitimi alırlar. Ataerkil baba diktatoryası ile de gerektiğinde şiddetle bastırılıp, özgür bireyler olamazlar.

“Kendimiz olarak doğar; kendimizden bir başkası olarak ölürüz.” Hanri Benazus

822 kez okundu
Paylaş

İlginizi Çekebilir

  • İhtiyarlara Yer Yok!İhtiyarlara Yer Yok! İnternetin yararlı olduğunu da unutmamalı. Ondan sadece eğlence amacıyla istifade edenler için zor olsa da. Doğrusu internetin yararlı bir araç olduğunun giderek unutulması düşündürücü. […]
  • Beni olduğum gibi sever misin?Beni olduğum gibi sever misin? Beni olduğum gibi sever misin? Hırçınlıklarımla, sessizliğimle, gürültümle, korkularımla, yalnızlığımla, beni ben yapan her şey ve geçmişimle olduğum gibi, her şeyimle... Ben de en az […]
  • Puslu Kıtalar AtlasıPuslu Kıtalar Atlası “İşte, içinde yaşadığın dünya da, bu şekilde hiçlikten yaratıldı. Ama hiçliğin öteki adı olan boşluğun bir parçası artmıştı. Bu parça ikiye bölündü ve birisi, boş bir levha olarak sana […]
  • Sabite Tur GülermanSabite Tur Gülerman Akşam bir toplantıdayım. Sıra bana doğru geliyor, lakin ben başka yere doğru bir kayma halindeyim. Heyelan var yani ... Nereden geldi, nasıl geldi bilinmez, "Sabite Tur Gülerman" […]

Sosyal Medyada Takip Edin

Üye Olun

Yazarlar

Kategoriler

Takvim

Kasım 2022
P S Ç P C C P
« Eki    
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

Arşivler