felsefe taşı

Türküm, doğruyum, çalışkanım…

Türküm, doğruyum, çalışkanım…
Nisan 24
16:04 2015

Çankaya sırtlarında oturan Ankaralılar, şehre Reşit Galip Caddesi’nden geçerek inerler.
Pek azı bu ismin kim olduğunu bilir. Bu bilinmezlikte belki Dr. ResitGalip’in 41 yaşında göçüp gitmesi rol oynamıştır, belki de İnönü’yle yıldızının hiç barışmaması…

Rodos’ta doğan Reşit Galip, ortaokulu bitirince kardeşiyle bir sandala binip Marmaris’e gelmiş.

Liseyi İzmir’de okumuşlar.

Kardeşi Hüseyin Ragıp (Baydur) diplomatlığı seçip büyükelçilik yapmış.

Reşit Galip ise İstanbul Tıp’a gidip doktor olmuş.

Öğrenciyken gönüllü olarak I. Dünya Savaşı’na katılmış.
Kafkas Cephesi dönüşü öğrenimini tamamlayıp fakültede asistanlığa başlamış.

1923 Mart’ında, hekimlik yaptığı Mersin’e Mustafa Kemal Pasa geldiğinde Paşa’nın huzurunda konuşmuş ve gözlerine doğru bakarak söyle demiş:

‘Muhterem Gazi, sen yalnızca bu milletin bir kahramanı değilsin, sen bunlardan çok daha büyüksün. Sen bu milletin bir ferdisin. Senin birinci büyüklüğün, bu milletin bir ferdi olmakla iktifa ve iftihar etmekliğindir.’

Herkesin yüceltme yarısına girdiği günlerde Gazi’yi ‘milletin bir ferdi’ sayan 30 yaşındaki bu hatip, herkesin dikkatini çekmiş. Tabii en cok da Gazi’nin…

Kemal Pasa ona milletvekilliği önermiş ve Dr. Reşit Galip, Ocak 1925’te Meclis’e girmiş.

Bir sure İstiklal Mahkemesi üyeliği yapmış. CHP İdare Heyeti’nde görev almış. Turk Ocakları’nda, Halk Evleri’nde çalışmış.
Yine Atatürk’ün isteğiyle Serbest Fırkaya girmiş. Ve Atatürk’ün sofrasına oturmuş. Onu bakanlığa taşıyan süreç de o sofrada başlamış.
Bu sofra sahnesi pek çok tanığın anılarında vardır:

1931 sonbaharıydı. O geceki tartışma, Milli Eğitim Bakanı Esat Mehmet’in bir yakınmasıyla başladı.
Esat Mehmet, Atatürk’ün Harbiye’den ‘tabya öğretmeni’ydi.
Kazım Özalp’in ‘Atatürk’ten Anılar’ kitabinda (T. Is Bankası Y., 1992, s. 48-49) yazdığına göre konu, kız öğrencilerin kıyafetinden acildi. Esat Mehmet, ‘kızların kısa etek, kısa çorap ve kısa kollu gömlek giymelerini uygun görmediğini’ belirtti.
Bir tamim yayınlayıp daha kapalı giyinmelerini isteyeceğini söyledi.

Bunun üzerineResit Galip söz aldı:
‘Yanlisdüşnuyorsunuzbeyefendi’ dedi.’Bu birgeriliktir.Kadinlareskidurumdayasayamazlar.inkilaplardan en muhimi,
kadinlaraverilenhaklardir.
Baskaturlu, Batililasmaktaoldugumuzuiddiaedemeyiz.’
Sofragerildi.
Gazi, vekilinizordurumdabirakanbucikistanhoslanmadi.’Bu konuyuuzatmayalim.
Kisacorapgiyipgiymemekcokonemlidegildir, sonratartisiriz’ dedi.
AmaResitGalipalttanalmadi. ‘AfbuyurunuzPasam! Bu, inkilapvezihniyetmeselesidir! .
Musaadebuyurursanizfikrimizisoyleyelim.Hattadahailerigiderekdiyecegimki, sizinhuzurunuzdabusofradainkilaplari
zedeleyecegiicraattanbahsedilmesikustahliktir, hos gorulemez.’

ResitGalip’intartismayaratmasininozelbirnedenivardi: Halkevi’ndesanatiyayginlastirmakicintiyatrocalismalariyapiyor, ancaksahneyecikacakkadinoyuncubulamiyorlardi. Buna gonullukadinogretmenlericin, MaarifVekaleti’ndenizinalamamislardi.

ResitGalip ‘Bu kokusmuskafayladevletyurumez’ diyekestiripatti.

Ataturk’unkaslaricatildi.’Sozlerinizdemusamahali, olculuolunuz’ diyecikisti.Herkesyaklasanfirtinayihissetmisti.
AmaResitGalipbulutlarinustunegitti. 57 yasindakiMilliEgitimBakani’niisaretederekdediki:

‘Devrimcidevrimcidir.insanlarbiryastansonraisteristemeztutucuolurlar. Meclis’tebuncagenc, idealist, bakanlikyapacakyetenekteinsanvark! en, boyleyaslikimseleriMilliEgitimBakaniyapmakhatadir.’

Ataturk yenidenuyarmageregiduydu: ‘EsatBeyyeteneklidir. Davamizainanmistirvebenimhocamdir.Beniokutmusolmasisencebirdegertasimiyor mu?’

‘KusurabakmaPasam, tasimiyor! Okuttuklarininicindesizingibibirdevrimcicikmisamakimbilir nice tutucu da cikmistir.’

‘Sizi de elestiririm!’ BununuzerineGazi’ninsabritasti: ‘Bu sofradahocamavebirMilliEgitimBakani’nahakaretetmenize
musaadeedemem’ diyehasladi.

AmaResitGalipsinecegiyerdeheptenustecikti: ‘Devrimlerikorumakicinsizdenmusaadeistemiyorum. Hatayiyapansiz de olsaniz, sizi de elestiririm.Mesela Rose Noir’averdiginiz 15 bin liralikkredimektubu da sizyaptinizdiyehataolmaktancikmaz.’

ilkkezAtaturk’unsofrasinda Ataturk bukadarsertelestiriliyordu.

ResitGalip’insozunuettigi Rose Noir, Beyoglu’nda, Ruskari-kocaninislettigibirbarinadiydi.
Ataturk birgeceoraya !gitmis, mekaninsahibi Madam Senya’dan ‘Is Bankasi’ndankredialamiyoruz’ yakinmasinidinlemisveoradabirkagida is BankasiGenelMuduru’nehitaben ‘yardimciolunmasi’ isteginiyazmis, Rusciftevermisti.
ResitGalipbuiltimastalebinielestiriyordu.

Ataturk bukezkizmadi; ‘Yoruldunuz, buyurunbirazistirahatedin’ diyerekkibarcaResitGalip’isofradankovdu.

Amagencdevrimcininyilmayaniyetiyoktu.Yillaryilibirefsanegibianlatilacakcikisini o anyapti: ‘Burasisizindegil, milletinsofrasidir. Milletinislerinigorusuyoruz.Buradaoturmaksizinkadar, benim de hakkimdir.’

Ataturk kendifikirleriylekendisinivuranbugencadamabakti, sonrayanindakileredonup ‘Oyleyse biz kalkalim’ dedi.
Sofradakibutunheyetayaklandi; ResitGalip’isofradayapayalnizbirakipciktilar.

Bu muthissahnenindevamidaha da ibretvericidir:

ResitGalipbutungeceyiDolmabahceSarayi’ndapencerekenarindakibirkoltuktagecirir.

Ataturk uyandigindaGenelSekreteri’neResitGalip’isorar. ‘Sabahakadarbekledi, mahcubiyetini size iletmemiziistedi.
Ankara’yagidecekkadarborcparaistedi. 25 lira verdik’ derler.Ataturk ‘Ankara’yagidecekadama 25 lira mi verilir.
Bari benimhesabimdanbirkacyuz lira verseydiniz’ der. Sonra ‘Cebindebesparasiyokamakarakterinden hic tavizvermiyor. Parasiyokamacesaretivar’ diyeekler.

1932 sonbaharinda Ataturk, ResitGalip’in Ankara Radyosu’ndakibirkonusmasinidinler; ‘Devrimleri her yerde,
herkesekarsisavunacagiz. Gerekirsebabamizavecocuklarimizakarsi bile’ demektedir.

Ataturk birkac gun sonrakendisiniyenidensofrayadaveteder. Hemenyanindakisandalyeyebuyureder. Onunyanina da, hocasiEsatMehmet’ioturtur.VeoradayeniMilliEgitimBakani’nin 39 yasindakiResitGalipoldugunuaciklar.

Rose Noir olayi mi? Onu da hatirlatalim: Is BankasiGenelMuduru! Muammer Eris, Ataturk imzalikagidialinca
dogrucaDolmabahceSarayi’nagelmis, Ata’ninricacioldugukrediyivermeyekurallarinuygunolmadiginibildirmis,
talebireddetmistir.

ResitGalip’inbakanligisadece 13 ay surdu. Bu sure icindeDarulfunun’danuniversitereformunubaslatti.Ogretmenleregenelbutcedenmaasodenmesinisagladi.

EsiZubeyreHanim’indeyimiyle ‘deli gibicalisiyor’ amaAtaturk’ecikisacakkadarayarsizdiliyuzunden her gun ise
cebindeistifamektubuylagidiyordu.

AslindaAtaturk’learalariiyiydi. O Gazi’ye ‘Pasam’, Gazi de ona ‘Doktor’ diyehitapederdi.

Bir gun sofradanayrilirken, Ataturk, ‘Seni eve ben birakacagim’ demis. Eve birakinca o da saygidan, ‘Ben de siziugurlayacagimPasam’ karsiliginivermis.Amakendisininarabasiolmadigindanyuruyerekugurlamis. O gecezaturreeolmus.

Dinlenmesi !tavsiyeedilince 1933 Ekim’indegorevdenayrilmis.

1934 yazindaModa’dakibirdenizkazasindakizlarinikurtarmayacalisirkenakcigerleriniheptenusutmus.Birmucizeeserikurtuldugubukazadansonraolumubekleyerek, hastaliginitakipetmeyebaslamis.Kecioren’deki bag evininkutuphanesinedemiryataginitasitipyedi ay kitaplararasindayatmis.

1934’te, 41 yasindahayatavedaetmis.

‘Oldugundecebinde 5 lira parasivarmis’

Her sabahokulogrencilerinigunebaslatan ‘Turkumdogruyumcaliskanim’ andivarya…

kimkalemealmisbiliyormusunuz?
‘ResitGalip…’

O andin1933’un 23 Nisan gunuResitGalip’in kaleminden ciktiginieminimcogumuzbilmeyiz.

2.036 kez okundu
Paylaş

İlginizi Çekebilir

  • Az Kalsın Tiyatro Artisti Olacaktım!Az Kalsın Tiyatro Artisti Olacaktım! "Can Kıraç, hayata atılır atılmaz kendisini Koç Topluluğu'nda bulmasa herhalde çok iyi bir gazeteci, yazar, TİYATRO sanatçısı, yönetmen, ressam, grafiker vb. olabilecekmiş. Can Kıraç, […]
  • D vitamini eksikliğine dikkat!D vitamini eksikliğine dikkat! Geçen hafta bir sohbette doktor arkadaşım söyledi "son yıllarda D vitamini eksikliği çok yaygın. Sen de bi baktır". Baktırdım ve gerçekten de eksik çıktı. D vitaminini genelde kemik […]
  • Mantarlar ve Kuzuların KültürüMantarlar ve Kuzuların Kültürü Spor sonrası eve gelirken gözünün önünde lezzetli yemekler geziniyordu. O kadar acıkmıştı ki yemeğinin yapılmasını bile bekleyebilecek gibi değildi. Önce tüm malzemeleri mutfak […]
  • Cumhuriyet SofrasıCumhuriyet Sofrası “ Sapa kulba kapağa itibar etme dostum İçi boş tencerenin bu sofrada yeri yok ! ” Sayıları nedir bilinmez, lakin az olmadıkları konusunda her cenahtan herkesin emin olduğu şey; […]

Sosyal Medyada Takip Edin

Üye Olun

Yazarlar

Kategoriler

Takvim

Aralık 2017
P S Ç P C C P
« Kas    
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Arşivler