felsefe taşı

Atlar

Atlar
Eylül 05
09:52 2016

“Halk anlatılarındaki RUH ARKETİPİ ya da buradaki kullanımıyla DOĞAÜSTÜ YARDIMCI’nın Tanrı ile ilişkisi Jung tarafından da net bir şekilde ifade edilir Anlatılarda, olağanüstü yardımcının hayvan formunda göründüğü de olur. Jung, insanlar gibi davranıp konuşan yeri geldiğinde onlardan zeki olan bu hayvanlara yardımcı hayvanlar der ve ruh arketipinin bu hayvanlar aracılığıyla ifade edildiğini ekler.

Bamsı Beyrek anlatısında KAHRAMANIN ATI oldukça önemli bir konuma sahiptir.
Beyrek’in deniz kulunu boz aygırı babasının hediyesidir.
Anlatıda konuşma, sihir yapma gibi bir özelliği yoktur.
Ancak Beyrek kaledeki esaretinden kurtulduğunda atına şöyle seslenir:

“İki koşa kartaşa benzer senün kulacuğun, eri muradına yetürür senün arhacuğun,
at demezem sana kardaş derem,
kardaşımdan yeğ,
başuma iş geldi yoldaş derem,
yoldaşımdan yeğ.”(Tezcan vd. 82)

Görüldüğü gibi Beyrek atını kardeşten de, yoldaştan da üstün tutmakta başına iş gelince ondan yardım dilemektedir.
Türk halk anlatılarında, kahramanın atının üstün özelliklere sahip olması çok yaygın bir motiftir.
Orta Asya Türk destanlarında at, ölen sahibini diriltirken,
Bey Böyrek anlatılarının Acıyurt ve Yozgat rivayetlerinde, Bey Böyrek’i üvey annesinin tuzaklarından korur, ölümden kurtarır, ona yol gösterir ve büyü yapar.(Elçin, 1965; Kaya,1975).

Anlatıların sonunda erginlenmiş olarak maceradan dönecek olan kahramanın macerasını binek hayvanı olan atıyla sürdürmesi,

Şamanik inanç sistemi ve İslam mitolojisindeki
göğe yükselmeyle de ilişkilendirilebilir.

Mircea Eliade, Şaman’ı dünyanın merkezine taşıyan veya havada uçmasını sağlayan
simgesel anlamlarla yüklü bir davuldan söz eder.

Burada davul şamanı taşıyan binek hayvanını simgeler.
Bahaeddin Ögel, Şamanın göğe çıktığı Pura adlı bir at ruhundan söz eder
ve bunu İslam inancında Hz. Muhammed’i göğe yükselten
Burak adlı ata benzetir.

Anlatı kahramanı, macerasının sonunda Jung’un ifadesiyle
psikolojik açıdan tanrıya ulaşma süreci denilen bir dönüşüme
uğrayarak yeniden doğmaktadır.

Anlatıyı bir erginlenme öyküsü olarak okuduğumuzda anlatı kahramanını,
bu tanrılaşma ve dönüşüm sürecine taşıyan üstün özellikleri olan
“kardeşinden yeğ” atı da,

Şamanik inanç sistemi ve İslam mitolojisindeki örneklerle
aynı düzlemde okunabilir.

Bütünlüklü bakıldığında hayvan ya da insan formunda olsun,
doğaüstü yardımcı toplumsal bilinçdışı ile geçmişten getirilen
dinî ve kültürel kodların bir parçasıdır”

Kaynakça :
BAMSI BEYREK VE BEY BÖYREK ANLATILARINDA ARKETİPİK İMGELER
Tuba SALTIK ÖZKAN

385 kez okundu
Paylaş

İlginizi Çekebilir

  • Kendime Notlar…Kendime Notlar… Kendimle ilgili bir tespitim vardır yıllardır; Beni tanıyan ya çok sever, ya hiç sevmez. Arası yoktur. "Ehh valla, bilmiyom." demezler benim hakkımda pek. Söylemler, tavır, hedefler, […]
  • Doğa…mız!Doğa…mız! “Doğada sessiz, sakin, huzurlu bir denge var” der onlar. O huzurlu dengeyi, gırtlağını sırtlanın güçlü çenesine kaptırmış antilop anlatsa ya… Üzerine basılmış karınca ya da. Dünyaya […]
  • AsklepiosAsklepios Tıp, oldum olası şanssız bir alandır. Hasta iyileşirse Allah’tan, düzelmez veya kötüleşirse Hekimdendir… Sağlıkla uğraşanların şanssızlığı taa Mitolojideki Tıp Tanrısı Asklepios 'tan […]
  • Limonata TebessümlerLimonata Tebessümler Sabah uyandığında, kahvaltısından sonra, uzun paçalı donlarını yıkayıp astığında, ya da öğlen yemeğini yerken, akşam üzeri fenalaşacağını ve öleceğini bilemezdi, elbette. 1903 […]

Sosyal Medyada Takip Edin

Üye Olun

Yazarlar

Kategoriler

Takvim

Aralık 2016
P S Ç P C C P
« Kas    
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Arşivler