felsefe taşı

Önyargıların Gölgesinde İş Görüşmeleri

Önyargıların Gölgesinde İş Görüşmeleri
Mayıs 10
09:46 2019

Çoğumuzun unutamadığı iş görüşmeleri olmuştur. ‘‘Bu soruyu stres karşısındaki tepkimi görmek için mi sordu, yoksa gerçekten ciddi miydi?’’ diye düşündürten sorularla da karşı karşıya kaldık. Ancak kadın adaylara sorulan ‘‘Evlilik planınız var mı? Çocuk yapmayı düşünüyor musunuz?’’ gibi sorulara ise bu kategoride özel bir yer vermek gerekir. Çünkü sadece kötü bir izlenim bırakmakla kalmaz, işveren markasını da zedeler. Artık şirketlerden toplumsal cinsiyet eşitliğine duyarlı olmaları, kadınlara da, erkeklerle aynı hakları ve fırsatları tanımaları bekleniyor. Ayrıca bu tip sorular işin yapılmasıyla birebir ilgili değilse, Anayasa’nın 20. maddesi olan özel hayatın ve gizliliğinin korunması ile de çakışıyor. Ülkemizin, Kadınlara Karşı Her Türlü Ayırımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi’ni, 11.06.1985 tarih ve 3232 sayılı yasa ile onayladığını da bilmekte fayda var. Konunun yasal boyutu bir yana, işin bir de kârlılık boyutu bulunuyor. Mc Kinsey’in Çeşitlilik Raporu’na göre, iş yerinde kadınlara eşit hak ve fırsatları sunan şirketler yüzde 21 daha başarılı. Etnik çeşitliliği de sağlayan şirketlerin başarı oranı ise yüzde 33 daha yüksek. Dolayısıyla çeşitlilik ve kapsayıcılık günümüzde, rekabette şirketlerin insan kaynağıyla öne geçmesini sağlayan değerli bir strateji. Bu stratejinin iş süreçlerine entegrasyonuna ise daha ilk baştan, işe alımdan başlamak gerekiyor.

İşe alım süreciniz ne kadar kapsayıcı?
Açık pozisyonları nasıl duyuruyorsunuz? Aradığınız pozisyonun niteliklerini karşılayabilecek, her kesimden insana ulaşabiliyor musunuz? İş ilanlarında kullandığınız dil ayrımcılığa yol açıyor mu? Örneğin ‘‘prezantabl bayan’’ mı arıyorsunuz? Oysa işle birebir ilgili değilse, cinsiyetin ilanlarda belirtilmesi ayrımcılığa giriyor. Hem dış görünümü işe alım kriteri olarak belirleyerek, gerçek yetenekleri de gözden kaçırıyor olabilirsiniz.
Filozof Aristotales’e göre kişisel güzellik herhangi bir referans mektubundan daha büyük bir tavsiye. Ya size göre? Karşınızdaki adayın fiziksel özelliklerinden, duruşundan, karizmasından etkilenip, etkilenmediğinizi nasıl biliyorsunuz? Belki daha yetenekli adaylar da var. Herkese eşit fırsatı tanıyabiliyor musunuz, yoksa hale etkisi altında mısınız?
Hale etkisi (Halo effect) dış görünüşten etkilenerek, gerçekte var olmayan pek çok olumlu özelliğin de o kişiye atfedilmesiyle içine düşülen yanılsamaya deniliyor.
Boynuz etkisi (Horn effect) ise, bir olumsuz özelliğin, diğer tüm olumlu nitelikleri gölgelemesi anlamına geliyor.
Benzerlik etkisi de ortak değerlere, benzer bir geçmişe, aynı ilgi alanlarına sahip olduğumuz, kendimize benzettiğimiz kişilere daha yakın hissetmek olarak kendisini gösteriyor.
Konfirmasyon etkisi, bir görüşe takılırsanız, bu görüşünüzü destekleyecek ve tasdik edecek konulara dikkat vererek, bütünsel ve objektif değerlendirmeden uzaklaşmaya yol açıyor.
Uygunluk etkisi, değerlendirmeyi bir grup olarak yapıyorsanız ve siz gruptan farklı düşündüğünüz halde, görüşünüzü paylaşmak ve savunmak yerine, uyum göstermeyi seçtiğinizde ortaya çıkıyor.

Etki altındaysanız, objektif bir değerlendirmede bulunamazsınız. Bilinçdışı önyargılarınızın olabileceğinin farkında değilseniz ve bu konuyla ilgili bir eğitim almamışsanız, yanlış kararlar verebilirsiniz.
Örneğin analitik zekanın erkeklerde daha güçlü olduğu, kadınların ise duygularının etkisi altında olduğu görüşündesiniz. STEM (Fen, teknoloji, mühendislik, matematik) alanında bir arayışınız varsa, birisi erkek, diğeri kadın olan iki aday arasında erkeği seçme olasılığınız daha fazla. Dikkatinizi çektiyse, kara deliğin fotoğrafının çekilmesini mümkün kılan algoritmaları yazan ekibe liderlik eden 29 yaşında genç bir kadın Katie Bouman oldu. Eğer bu ekibi kuranların, cinsiyet ya da yaşla ilgili önyargıları olsaydı Katie Bouman’ın CV’si elenenler arasında yerini alırdı.

Genellemelerden kaçının
Genellemelerden kaçınmak, önyargıların tuzağından kurtulmak için iyi bir taktik. Her genç veya her yaşlı, her kadın veya her erkek, her mülteci ya da her hemşeri, her özürlü olan veya olmayan aynı özelliklere sahip değil. Her renkli ve farklı giyinen kişi yaratıcı, her fular takan entellektüel, her takım elbiselinin başarılı bir iş insanı olmadığı gibi. Genelleme yaptığımızı fark ettiğimizde, kendimize şu soruları sorarak, bu girdaptan kurtulabiliriz:
1- Bu doğru mu?
2- Bunun doğru olduğunu nereden biliyorum?
3- Bu her koşulda mı doğru?
Karşımızdakini kategorilere sıkıştırarak, hemen bir sonuca varmak kolay. Ancak neye dayanarak; deneyimlere, sezgilere, genellemelere, çeşitli psikolojik etkilere veya bilinçdışı önyargılara mı?

Benim bir sesim var!
Doğru soruları sorarken, adayların kendilerini açmalarına olanak sağlayacak güven ortamını oluşturarak, cevaplarını dikkatle dinlemek de bir seçim. Yargılamadan, kısa yoldan çıkarımlarda bulunmadan, önyargıların tuzağına düşmeden, tüm varlığınızla dinleyebilirsiniz. Her birimizin duyulmayı hak eden, kendine özgü bir sesi var. Yeter ki siz kafanızdaki sesleri susturmayı başarabilin. O zaman karşılaşılan herkesin birer hediyesi olduğunu, farklı görüşlerin, perspektiflerin, çeşitliliğin zenginlik kattığını görürsünüz.

103 kez okundu
Paylaş

İlginizi Çekebilir

  • STEM Erkek İşi mi?STEM Erkek İşi mi? 23 Haziran, UNICEF tarafından Dünya Kadın Mühendisler Günü olarak ilan edildi. Amaç kadınların da, erkek mesleği olarak algılanan mühendisliği yapabileceğine yönelik farkındalık […]
  • ModernizmModernizm Aydınlanma düşüncesinin temelinde 'akıl ve bilim' vardı. Önceki yazımda "Modernitenin Dayanılmaz Hafifliği" değindiğim Ortaçağ'da hüküm süren bağnaz din anlayışına karşı; aklı merkeze […]
  • Ademoğlu İnsanın önlenemez düşüşü!Ademoğlu İnsanın önlenemez düşüşü! '' Timeo homini uni librium'' “Tek kitabı olan adamdan korkarım.” (Latin deyişi) Ademoğlu "İnsancık" düşmüştür. "İnsan gibi İnsan" olduğunun hatırasını bile unutmuştur. Bu […]
  • Sanal AltınSanal Altın 2008’de tanıtılan bitcoin sanal para yapısı 2013’e dek pek bilinmiyordu. Ancak AB’deki ekonomik kriz bir anda bitcoinin de radara girmesini sağladı. 20 dolar düzeyindeki değeri bir ara 220 […]

Sosyal Medyada Takip Edin

Üye Olun

Yazarlar

Kategoriler

Takvim

Mayıs 2019
P S Ç P C C P
« Nis    
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Arşivler